Recensie: Copyright Criminals (2009)

‘This is a sampling sport’ – Public Enemy – Caught, Can We Get A Witness (Def Jam/Columbia 1988) origineel van Bobby Bird – Hot Pants (Polydor 1972), tevens gesampled door James Brown (Static) op Scotti Bros. Records in ’88 etc…

In 2009 is de documentaire Copyright Criminals uitgekomen, maar in Nederland vrijwel onbesproken gebleven. Deze documentaire belicht de juridische aspecten van het sampelen in de hiphopmuziek, daar waar het schenden van auteursrecht van alledag is. Te zien zijn onder andere producer Pete Rock, DJ Qbert en George Clinton (die vaak het slachtoffer is van sampling).

Hiphopmuziek is een grote industrie waar een hoop geld wordt verdiend door artiesten die samples (stukjes bestaande muziek) gebruiken om daar vervolgens wat nieuws mee te doen. Door een aantal rechtspositivisten (ook wel: amerikaanse advocaten) wordt dit gezien als het stelen van andermans werk waar flink geld voor zou moeten worden betaald. Zij beweren dat je niet zomaar van andermans creativiteit gebruik mag maken. Maar de rechten die betaald moeten worden liggen altijd bij de platenmaatschappij, waar het niet om de creativiteit gaat, maar om het geld. Volgens een aantal van de gesampelde artiesten draait het niet om het geld, maar de naamsvermelding en de eer. Clyde Stubblefield, drummer van de band van James Brown, heeft nog nooit een rooie cent terug gezien voor zijn niet onbekende gesampelde Funky Drummer. In de documentaire zit hij er nog vrij vrolijk bij voor iemand die een mulitmiljonair had kunnen zijn door het innen van royalties. Dikke pech voor hem, alhoewel hij alleen zijn naam bij het gesampelde nummer zou willen zien, “it’s not about the money”. De kans is echter klein dat zijn naam ooit zal worden vernoemd omdat sinds De La Soul’s 3 Feet High And Rising (TommyBoy 1989) weliswaar de originele sample-artiest in het cdboekje moet worden vermeld, maar niet iedere artiest van de groep apart, in dat geval James Brown.

Geld v creativiteit
Creativiteit wordt beloond met geld. Het boeiende aan deze documentaire is dat twee standpunten omtrent het gebruik van samples worden belicht. De voorstanders (voornamelijk de muzikanten zelf) stellen dat het gebruik van andermans samples moet worden toegestaan nu dit een aparte vorm van kunst is: ‘What the photographer is to the painter, is what the modern producer […] is to the instrumentalist‘ (Shock G – Digital Underground). In de ogen van de voorstanders is het soms vrijwel onmogelijk nog langer muziek uit te brengen omdat het gebruik van samples inherent is aan het maken van de muziek die zij maken. De tegenstanders zouden niet inzien dat het gebruik van samples een ingenieus proces is waar veel moeite en tijd in wordt gestoken. Het auteursrecht zou zich niet moeten bemoeien met dit proces want daardoor wordt de artform volledig beheerst door geld nu alle rechten volledig moeten worden afgedekt (wat miljoenen kan kosten). C & D’s afkomstig van dure advocaten zorgen ervoor dat hun creativiteit wordt geblokkeerd.
De tegenstanders (de geldeisers) passen eenvoudig de wet toe, You shall not steal. Het gebruiken van (delen van) andermans werk vormt een inbreuk op het exclusieve recht van de maker. Voor nieuwe werken die zijn ontstaan uit elementen van bestaande werken moet betaald worden, of dit gepaard gaat met creativiteit of niet. De tegenstanders zijn het totaal oneens met de muzikanten en snappen de ophef voor het betalen van de rechten niet, regels zijn regels.
Beide partijen kampen met belangenverstrengelingen, het valt alleen wel op dat de tegenstanders weinig begrip voor de muzikanten hebben en nog minder waarde hechten aan het oordeel dat het maken van hiphopmuziek een creatief proces zou zijn, stelen is namelijk helemaal niet creatief. Opvallend is het einde van de documentaire waar Eclectic Method (EM) aan bod komt. De tweemans-band is nog nooit beticht van copyright infringement. EM maakt muziek- en videoremixes (zogenaamde mashups) waarbij dermate veel samples worden gebruikt dat het onbetaalbaar zou zijn om hun muziek en beelden juridisch dicht te timmeren. Dat is vreemd, want waarom zou EM niet hoeven te betalen terwijl andere muzikanten die eventueel minder samples gebruiken dit wel moeten doen? De handeling blijft hetzelfde en de ontleende elementen zijn duidelijk zicht- en hoorbaar, bovendien wordt er in deze mashups geen eigen geluid toegevoegd… De documentaire geeft daar helaas, noch op andere juridisch relevante vragen in dit verband, geen eenduidig antwoord op. Desalniettemin is het zeer de moeite waard de documentaire eens te bekijken ook omdat die binnen een paar minuten op de harde schijf kan staan wanneer er wordt gezocht via Google + .torrent.

This entry was posted in Auteursrecht and tagged , . Bookmark the permalink.