Partijen mogen geen berichten van elkaars website kopiëren

Verschil tussen auteursrecht en databankenrecht. [X] mag berichten uit de databank gebruiken, omdat het auteursrecht op die berichten rust bij [X], die berichten moeten overigens wel worden verwijderd door [X] alvorens deze te gebruiken. Deze beslissing werd op 1 september 2011 genomen door de voorzieningenrechter in de zaak tussen uitgever deLex tegen Boek9 en [X] (LJN BR6490).

Inleiding (feiten)

[X] lanceert in 2004 de voor iedere bezoeker gratis toegankelijke website boek9.nl (hierna: Boek9). [X] is de merk- en domeinnaamhouder van Boek9 (en boeknegen.nl). Op Boek9 wordt door [X] (en enkele andere redactieleden) voornamelijk (samenvattingen van) jurisprudentie en literatuur betrekking hebbende op het intellectuele-eigendomsrecht (IE) gepubliceerd. Boek9 wordt door het gros van de IE juristen bezocht.

deLex is uitgever van juridische boeken en tijdschriften. In 2005 wordt [X] benaderd door deLex om een samenwerking aan te gaan waarbij deLex Boek9 zou willen exploiteren en waar [X] (hoofdredactionele) werkzaamheden voor zou (blijven) verrichten. [X] en deLex gaan deze samenwerking aan in januari 2006 waarbij het design van Boek9 wordt aangepast en deLex investeert in een databank, beheerd door deLex. [X] voert zijn werkzaamheden uit op een advocatenkantoor in Amsterdam namens deLex en [X] sluit met het advocatenkantoor een arbeidsovereenkomst af. Het loon van [X] wordt vervolgens doorgefactureerd aan deLex.

In 2010 wordt de arbeidsovereenkomst ontbonden. Vervolgens ontstaat er een nieuwe website, IE forum, geëxploiteerd door deLex zonder de medewerking van [X]. Boek9 verandert haar lay-out en IE-forum behoudt de lay-out van het oude boek9.nl, alleen de url is anders, nl. IE-Forum.nl. Momenteel zijn er twee concurrerende websites, boek9.nl en IE-forum.nl. Beide publiceren soortgelijke berichten waarmee Boek9 in 2004 was gestart, literatuur en jurisprudentie. Beide maken gebruik van hetzelfde archief. Het archief van de berichten gepubliceerd op het oude Boek9 is in handen van deLex, een kopie van het archief staat tevens op de server van (het nieuwe) Boek9. Voor de overige feiten verwijs ik naar het vonnis.

Auteursrecht

Het auteursrecht van de berichten geplaatst door [X] berust bij [X]. Alhoewel deLex middels een brief een exclusieve licentie heeft op de inhoud van de berichten betwist deLex de stelling dat het auteursrecht bij [X] berust, onder andere op basis van art. 7 Aw, het werkgeverauteursrecht. Omdat het advocatenkantoor de werkgever was van [X] zou deLex het auteursrecht hebben op alle berichten die zijn gepubliceerd tijdens het dienstverband door [X]. Het advocatenkantoor had alle rechten namelijk overgedragen aan deLex. Dit betoog faalt gezien de bijzondere aard van de samenwerking waarbij [X] op het advocatenkantoor middels een arbeidsovereenkomst tussen [X] en het advocatenkantoor werkzaamheden verrichtte namens deLex. Om van werkgeversauteusrecht te spreken dient [X] ondergeschikt te zijn aan haar werkgever, i.c. het advocatenkantoor. Dat was niet het geval nu de werkzaamheden werden verricht in samenwerking met deLex, die niet de werkgever was van [X].

deLex deed tevens een beroep op artt. 8 en 11 Aw. Uit art. 8 Aw volgt (onder meer) dat de rechtspersoon auteursrechthebbende is wanneer de werken als van haar afkomstig openbaar maakt. Dit betoog faalt nu de berichten niet openbaar zijn gemaakt als afkomstig van deLex, maar als afkomstig van Boek9. Het feit dat er op een gegeven moment een (klein) logo van deLex op Boek9 stond doet daaraan niets af. Het beroep op art. 11 Aw slaagt eveneens niet. De uit dit artikel voortvloeiende rechtsregel biedt een vrijwaring voor het gebruik van wetten, besluiten en verordeningen door de openbare macht uitgevaardigd en rechterlijke uitspraken en administratieve beslissingen. Er zou volgens deLex dus geen auteursrecht rusten op alle berichten die zijn gepubliceerd door [X] waardoor de berichten eigenlijk van iedereen zijn. Dit is rechtens onjuist nu de berichten (hoofdzakelijk) bestaan uit jurisprudentie en samenvattingen daarvan. Uit Van Dale/Romme zou onder andere volgen dat samenvattingen getuigen van een voldoende oorspronkelijk werk met een (creatief) eigen karakter (voor een toepasselijker voorbeeld uit de rechtspraak zie – helaas niet online – Pres. Rb. Den Haag 3 januari 1994, AMI 1996/1, 8).

Het auteursrecht op de berichten die [X] heeft gepubliceerd berust zodoende bij [X]. Over het auteursrecht dat eventueel zou kunnen rusten op de databank wordt niet gesproken.

Databankenrecht

De crux van deze zaak zit in het databankenrecht. Volgens de rechter rust het databankenrecht bij deLex, r.o. 6.10: (…)De conclusie is dat DeLex eigenaar is van de databank en dat [X], althans Stichting Boek9, de databank van DeLex voor zover zij die hebben gekopieerd moeten vernietigen. De berichten waarop Stichting Boek9 het auteursrecht heeft, mogen wel door haar worden gebruikt op de nieuwe website van Boek9.nl. Daarmee kan een eigen archief met eigen zoekfunctie op de website Boek9.nl worden opgebouwd. Overigens heeft DeLex ter zitting verklaard dat het [X] en Stichting Boek9 vrijstaat op hun website te linken naar de databank van IE-forum.nl. Bezoekers van Boek9.nl mogen en kunnen de databank van IE-forum.nl doorzoeken, zolang [X] en Stichting Boek9 maar niet de gehele databank van DeLex kopiëren en exploiteren.

In het dictum wordt bepaald dat [X] inbreuk op de databankrechten van deLex dient te staken en gestaakt dient te houden. Tevens zal [X] de gegevens door [X] gekopieerd uit de databank van deLex (waar [X] dus auteursrechthebbende van is) dienen te verwijderen. Maar, [X] mag deze berichten volgens de zojuist geciteerde rechtsoverweging wel gebruiken.

Voor deLex is dit een gunstige beslissing, want zij heeft middels de brief van [X] een exclusieve licentie op de inhoud van de databank, (de auteursrechtelijk beschermde) berichten. Tevens is deLex in het bezit van het databankenrecht. Maar [X] als auteursrechthebbende staat met een paradoxaal vonnis in zijn handen, hij mag de berichten wel gebruiken, maar dient ze eerst te verwijderen. De voorzieningenrechter is hier onvoldoende duidelijk ingegaan op het begrip ‘gebruiken’. De voorzieningenrechter had voor een andere bewoording moeten kiezen, haar stelling moeten nuanceren of had een ander oordeel moeten geven. Als [X] de berichten mag gebruiken, waarom zou hij ze dan toch moeten verwijderen? Het recht op het gebruik van een werk door een auteursrechthebbende in de zin van de Auteurswet omvat het recht op openbaring en verveelvoudiging van het werk, i.c. de berichten (art.1 Aw). De databankrechthebbende heeft het exclusieve recht op het opvragen of hergebruik van (kortheidshalve) de databank (art. 2 lid 1 Dw). Dit recht (sui generis bescherming, ook wel extractierecht genoemd) staat los van het recht op gebruik van de content van de databank als zodanig (vgl. Kamerstukken II, 1997-98. 26 108, nr. 3, p.12, Memorie van Toelichting Databankenwet), daarvoor bestaat immers het auteursrecht.

Conclusie

Het databankenrecht is een recht van louter financieel belang (vgl. Considerans (7) Databankenrichtlijn). Men zou kunnen betogen dat deLex financieel tegemoet wordt gekomen doordat zij de berichten in de databank mag gebruiken op basis van de exclusieve licentie die [X] kosteloos aan deLex heeft verstrekt. Hier heeft [X] aanzienlijk veel tijd, moeite en creativiteit in gestopt. Daar staat tegenover dat [X] loon heeft ontvangen. Echter is [X] de oprichter van Boek9. [X] heeft Boek9 bedacht en verder opgebouwd tot een succes. Een succes waar deLex onderdeel van was en wilde zijn, maar waar zij slechts een substantiële investering voor heeft gedaan met betrekking tot de databank. Bovendien ontving deLex hiervoor hoge sponsorgelden (€ 1200,- per jaar per sponsor, circa 80).

M.i. is de voorzieningenrechter met haar vonnis te ver doorgeschoten in de databankrechtelijke bescherming van deLex (de producent van de databank). Dat het databankenrecht (te) weinig beperkingen kent (vgl. het auteursrecht) werd tijdens de behandeling van het wetsvoorstel door Witteveen (PvdA) ook al geconstateerd. Volgens minister Korthals zou de praktijk eerst leren om moeten gaan met de toentertijd nieuwe wettelijke regeling (Handelingen EK, 1998-99, nr. 37, p. 1592-1594). Inmiddels zijn we 12 jaar verder en lijkt dit vonnis een voorbeeld van de praktijk die niet om kan gaan met deze regeling.

This entry was posted in Auteursrecht, Databankenrecht and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.